مسائل زبان و فرهنگ تركى در استان همدان

مسائل زبان و فرهنگ تركى در استان همدان

هفته‌نامه‌ «سينا»- همدان آذربايجان، شماره‌ 1380،

مصاحبه‌ كننده‌: آقاي‌ شريفي‌

http://www.duzgun.net/

- آقاي‌ دكتر در ابتدا شرح‌ حالي‌ هر چند مختصر از خودتان‌ بفرمائيد.

- بنده‌ در سال‌ 1324 در محله‌ي‌ سرخاب‌ به‌ دنيا آمدم‌. پدر اينجانب‌ نوه‌ي‌ آقا مير علي ‌سرخابي‌ صاحب‌ كتاب‌ «ربيع‌ الشريعه‌» است‌. آقا مير علي‌ مؤسس‌ و پيش‌ نماز مسجد آقا مير علي‌ بودند كه‌ اين‌ مسجد هنوز پابرجا و معروف‌ است‌. تحصيلاتم‌ را در تبريز شروع‌ كردم‌ و در سال‌ 1348 در رشته‌ي‌ زبان‌ و ادبيات‌ فارسي‌ از دانشگاه‌ تبريز ليسانس‌ گرفتم‌. البته‌ در سال‌ 1347 به‌ دليل‌ برخوردهاي‌ سياسي‌ كه‌

ادامه مطلب

اوغوز بایرامی یا عید نوروز؟

اوغوز بایرامی یا عید نوروز؟

فرا رسیدن بهار، به شکوفه نشستن درختان، سرسبزی ، طراوت و صدای چهچه پرندگان شاید در همه مناطق جهان حسی یکسان برای همه ارمغان بیاورد.فصل رویش ، کار، نشاط و خرمی.آغازی برای غلبه بر رخوت زمستان.احساسی نه فقط برای انساتها بلکه برای همه موجودات زنده این کره خاکی.بهار نشانه ای است برای دمیدن روح زندگی بر کالبد یخ بسته زمستان.فصل تکاپو، تلاش، پوشیدن رختهای سبز و شاید بهانه ای برای شادی ، سرور وجشن.عید زندگی دوباره.

شاید به همبن دلایل خیلی ساده ، کشف این موضوع که کدام قوم ابتدا فرا رسیدن بهار را جشن گرفته موضوعی بس دشوار گردیده است

ادامه مطلب

آغ یئل گلیب قار آپارا

" آغ ﮃﺋل گلیب قار آپارا "

باهار چاتیر!

قیشده باتیر!

آنا توپراق بوزو آخیر

پاییز ﺘﺅکن شاه دانالار، بو توپراقدا ریشه آتیر.

مین اوچ یوز ایل دوغسان بیردی

هاچاغایجک خلقیم یاتیر!

ادامه مطلب

قاراباغ

قـارا بـاغ

قاراباغ!
اوجا داغلارين هئيبتله
گؤكلر يوكسه يينده دير٬ باشين اگيلمه ميش
گونشي نيظاره ائديرسن
اگر بير قارا گئجه سنين گؤزه ل اته گينده
وحشي دونقوزلار هوجوموندا چيچكلرين
باسيلـدي
ازيـلـدي
او وحشيلر بيلمه ديلر كي
آيري "ايلك باهار" يولدادير
و گؤزه ل گوللرين كؤكو
توپراق ديبينده دير
اونلار يئنيدن چيخاجاقلار
و گونش يوزونه
گوله جكلر!

علي اصغر طاهري - همدانلو

پیام سالیانه دبیرکل یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان مادری

پیام سالیانه دبیرکل یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان مادری

یک بار نلسون ماندللا گفت: «اگر با کسی به زبانی حرف بزنید که آن را می‌فهمد، سخن به ذهنش وارد می‌شود، اما اگر شما با او به زبان خودش حرف بزنید، حرفتان به دل او وارد می‌شود.» زبان اندیشه و احساس ما ارزشمندترین دارایی ماست. چندزبانگی روش ما در تضمین کیفیت آموزش برای همه، در افزایش فراگیری آن و در مبارزه با بی‌سوادی است. بنای گفتمانی ویژه برای احترام به زبان‌ها

ادامه مطلب

روز جهانی زبان مادری

اسفندین 2 سی دونیالیق آنا دیلی گونو قوتلو اولسون 

2 اسفند روز جهانی زبان مادری بر همگان مبارک

ادامه مطلب

ذوالقرنین کیست

توهماتی که راجب کورش شده موجب شد مطالبی رو خدمت دوستان ارائه بدم شاید از این توهم واهی  بیرون بیان

ذوالقرنین کیست؟

 ترجمه آیات قرآنی درباره ذوالقرنین

 

و از تو دربارهء ذوالقدنین مى پرسند. بگو: براى شما از او یادى خواهم کرد. ما او را در زمین مکانت دادیم و راه رسیدن به هر چیز را به او نشان دادیم . او نیز راه را پى گرفت . تا به غروبگاه خورشید رسید. دید که درچشمه اى

ادامه مطلب

روشنفکر و مشکل زبان ترکی / جلال آل احمد

روشنفکر و مشکل زبان ترکی / جلال آل احمد

   

  ازکتاب: «در خدمت و خیانت روشنفکران»، انتشارات رواق- چاپ سوم .
فصل پنجم: روشنفکر ایرانی کجاست؟

آنچه گذشت، طرح مساله روشنفکران ایرانی بود و سنگینی بار وظایف ایشان از دریچه مشکل بی سوادی یا بطور کلی مشکل روشنفکران در ممالک استعمارزده و در میان مردمی که توانایی خواندن ندارند، و فقط می توانند ببینند و بشنوند. و حال آنکه مشکلات دیگر نیز مطرح است. مشکلات دیگری که روشنفکر فرنگی و غربی یا روشنفکر در حوزه دموکراسی های توده ای با آن طرف نیست یا سال ها است که به حل آنها موفق شده است، یا اصلا برای او مطرح نبوده است و برای این که بهتر متوجه باشیم که روشنفکر ایرانی کجا است، یکی دیگر از این مشکلات را مطرح می کنم که مشکل زبان ترکی است. پیش از این اشاره کردم که از جمعیت 25 میلیونی ایران دست کم 6 تا 7 میلیون نفر در حوزه زبان مادری ترکی به دنیا می آیند و در آن حوزه به سر می برند. اما به این زبان مادری حق ندارند در قلمرو هنر و فرهنگ و مطبوعات و ابزار ارتباطی و خدمات اجتماعی
ادامه مطلب

رضا كريمي نين «آنا» شئعري

رضا کریمی نین "آنا" شئعری

هر یئرده سنه اوخشار آنا گوردوم یاندوم

سنی سالدوم یادوما آه چکوب اودلاندوم

قارا یئل اسدی محبت ائوينی تئز یيخدی
سس سسه چاتمادی من روزگارا آسلاندوم
ائله سيخ توددی زمانه منه بئش گون عوموری
چکدی هاردان هارا داردان دارا من دیرماندوم
گون باتاندان سورا بیرگون گنه گلدیم قاپووا
باقلو قالموش قاپووا باختوم آنا باغلاندوم
سن گؤرن گؤزده منه بیر دفه باخماز هش کیم
چوخ دئدیم بلکه باخان وار آما یوخ آلاندوم
دونیا تئزدن سنی مندن، منی سندن آلدی
باشومو قاتدی بویاندان اویانا تؤولاندوم
نه یامان درد دی داروخماخ گنه قلبیم آلوشوب
داروخاندا گله بیلسئن آنا گل داغلاندوم
هم یازان هم اوخویانلار بو غزلده آغلار
گوزلریم بسدی یيغیشدیر یاقوشون ايسلاندوم

                                               رضا كريمي

چیلله موبارک

چیلله گجه گلیب بیزیم ائللره

شاد نغمه لر دوشوب بیزیم دیللره

اوزون گجه حالوا قارپوز یی یه  رم

یولداشلارا موبارکلر دیرم

چیلله موبارک اولسون

محرمده کرووس

محرم یینه طوفاندیر:(mühərrəm yinə tufandir)

قایناق:جوانان کرفس

محرمه سلام اولسون

تشنه سو دیزه سین ده کی لب لره سلام اولسئن

قانه غرق اولان باش سیز پیکرلره سلام اولسئن 

عزیز زهرا، شهید یوم عاشورایه سلام اولسئن

 هم سوسوز هم صاحب دریا به سلام اولسئن

 

ادامه مطلب

پارلاق گلجه یه گون آیدین

 

 * پارلاق  گلجه یه  گون آیدین

 

 

 

 

 یاز ﮔﯙﻨﯙ... هاوا سووق...!

شاختا کسیر...! سووقدان دیلیم آغزیمدا دولانمیر.

اللریم هاوا بوزلوقوندان آنام ﻫﺅردﯙﮔﯙ الجک ایچینده توتوب !!!

سووقدان بولاغ طبعیمده  بوزلویوب... گاهدان قایناییب آخدوقجا    

گنه بوزا دونور...

 

بیر شارکی بولاغ طبعیمده قایناییب ،جوشماق ایستر...

نچه بیر ﺘﯙﻤﯙش اوۉجوما  هویخورورام، باشلورام  یازغومو 

 ﺒﺋله یازماغا :

 

" اوزون بیر یول ... دومان ایچره ایتمیش بیر قارانلیق ﮔﺋجه."

اﺅزﯙم بیر دومان!

 

 

دومانلی بیر یوللار...بیر قارانتی و ایتگینلی یوللا ردا   گادوم آتورام،

گادوم آتدوقجا ،دومان دومان قۉووشور و قارانلیقلاریلا  قول­_بویون   

 اولور تا منی  پارلاق گله جه ییمدن  یول آزدیرالار ...

 

ﮔﺅزلریم بو  قارانلیق  ﮔﺋجه ده بیر اینجه جه ، ایشیللی ین ایشیق

 دالینجا دولانیر تاپمیر!

 تک بیر ایشیق وار، اودا اﯙره گیمده ، کی قویمور یولوندان آزام ...

 اﺋله بو ایشیق ممره سیندن ، آیدینلی ﮔﯙنلر سنه و پارلاق ﮔﯙنلر

 اﺅزومه ﮔﺅرﯙرم .

 

 اﺅزومو بیر داردا قالمیش آسلان کیمی، قارتال کیمی ، دوستاق لار

بوجاقاسیندا   آسیلی ﮔﺅرﯙرم  کی هله ﮔﺅزﯙم دوستاق پاجاسیندان

 بیر ایشیقلیق یولو، اوموشدو وار...

 

آنجاق سنی ده ﮔﺅرﯙرم ، ﮔﯙن بو ﮔﯙن بوی آتیب،  بویون آیداندا آشیب

و آیدا اولماقدان ﮔﯙنشه چاتیب...

ﺘﺋللرین ﮔﯙنش ساچاقلاری  تک بوتون شافاق لاردا ﺴﯣرولموش و

 ﺘﯙم حایاتا ایشیقلیق نعمتی یارادمیش .

 

ﮔﯙنلر، آیلار ، ایللر گچیر من هله ده ﮔﯣزﯙم دوستاق پاجاسیندان

آسیلی قالیب و ﺘﺋللرین قیبریم قیبریم  گوز_ قاشیم اوسته اوزانیب،

داهی هچ بیر یانی ﮔﺅرﻤﯙرم.

 

بیر آندا ﮔﺅزلریمه بیر زاد تانیش گلیر! هیه تانیشدیر...

 

 

 بیر قوجاق ﺘﺋللریندن سوﯣرولموش ، ﮔﺅنش ساچاقلاری تک ،

پاجادان ، ﺘﺋللریم دالیندا بیتمیش، گوزومه ساتاشیب و ساتاشدیقجا

 قاماشوب و قاماشدوقجک " دومان" اولماقدان " آیازا"  دﺅﻨﯙرم و

آیازلیقدا آزادلیق موشتولوقو ﮔﺅرﯙرم...

 

 ﺴﺋووینجکدن آغزیمدا اﺅز اﺅزﯙمله  ﺒﺋله دانیشیرام :

 

" ﮔﺅزﯙن آیدین ... ﮔﺅزﯙن آیدین..."

 

بو ﮔﯙن او یول ﮔﺅزله دیگیم  ﮔﯙندﯙر، " پارلاق گون " ...

                                         

                                                  

                                             

                                               تقدیم اولسون عزیز امکداشیما

                                                

                                             شارکی چی : "دومان قاراﮔﺅزﻟﯙ_درگزین" 

اشعار حکیم تیلیم خان

اشعار حکیم تیلیم خان:

دولدور ایچیم ساقی می    مستانا       گیدر می  ایچن لر   میخانا   قالار

                      گیئچر  بودونیانون  یاخچی  یامانو       قالسا بیریاخچی‌لیق اینسانا  قالار

                      یامان گونده دوستوی  آلا  یانویو       نیئچه  وقتآ    خبر   آلا حالویو               

                      قوجالوخدا   اوغلوی  توتا   الیی       قالسا بیر یاخچیلیق اوغلانا   قالار

                      خریدار اولمادو  دئمه   سؤزویو        هر  نا کسه   وورماگینان   اوزویو

                      دلی دؤولت‌لی‌یه وئرمه   قیزئیی          مال و دولت   گئدر،   دیوانا   قالار
                     

                      یاخچیلوخدان  تانویالار  انسانو         محکم  توتوپ  ساخلامایون  دنیانو

                      گیدر بو  دنیانون  قوجا ، جوانو         بو  سوزلر   تیلیمدن  نشانه   قالار

حکیم تیلیم خاندان بیر سوز

حکیم تیلیم خاندان بیر سؤز:

تیلیم دیر بو زامانا  

دونیا قالماز سولیمانا

قازاندیغین وئر ایمانا

ایمانسیز جانی نینیر سن؟

کتیبه های اورخون (اورخون کتببه لری)

کتیبه های اورخون (اورخون کتببه لری)

قدیمی ترین آثار مکتوب ترکی به دست آمده، کتیبه های اورخون و ینی سئی هستند که در فاصله سده های 5 تا 10م. به دست فرزندان اغوز نوشته شده اند. این کتیبه ها در اطراف رودهای اورخون (جاری در مغولستان) و ینی سئی (جاری در سیبری) پراکنده اند.

بعضی از این کتیبه ها از سده 17 م. شناخته شده بودند، اما نخستین بار ویلهلم تامسون دانمارکی در سال 1893 م. موفق به گشودن راز خطوط آنها شد و یک سال بعد رادلوف آلمانی کتیبه های اورخون را خوانده، متون آنها را همراه ترجمه آلمانی منتشر کرد. در مورد منشاء این خط هنوز بین دانشمندان اتفاق نظر حاصل نشده است. بعضی اساس آن را خط رونی و بعضی دیگر آن را برگفته از حروف آرامی و یا حروف پهلوی که خود از آرامی گرفته شده است، دانسته اند. ن.آریستوف و گ. مالیتسکی رشید رحمتی آرات و احمد جعفر اوغلو منشاء این حروف را تمغاهای قدیمی ترک دانسته اند

. کتیبه های اورخون و ینی سئی از نظر مطالعه زبان های ترکی سده های پیش و بعد از اسلام و نیز از جهت این که حاوی اطلاعات تاریخی ارزنده ای درباره قبایل ترک زبان و نیز همسایگان ایرانی زبان آن ها هستند

ادامه مطلب

سونآی موبارک

سونآی موبارک

سونآی (والنتاین آذربایجان)

(31 شهریور هر سال)

یکی از دلایلی که رسم و رسومات خوب یا بد غربی ها وارد فرهنگ ما می شود عدم شناخت خودمان از پتانسیلهایی است که داریم.آنچه که خود بهترین و با مفهوم ترینش را داریم اما نمی دانیم.هیچکداممان هم گناهی نداریم . واقعا در کدام برنامه تلویزیونی یا کدام نشریه در مورد سونای صبحت شده است. کدام پدر ومادری در این مورد با جوانان و نوجوانان خود صبحت کرده اند ویا به بیان بهتر با این قضیه آشنا هستند؟ جهل و نادانی خود ماست!

ادامه مطلب

آموزش و تحصیل به زبان مادری حق مسلمی است ، کتمان چرا؟

آموزش و تحصیل به زبان مادری حق مسلمی است ، کتمان چرا؟

 

مادر عزیز است و زبان مادری پاره ای از بودن
مادر است. یكی از  متفكران غربی چه زیبا گفته است: « پشت كردن به زبان مادری كمتر
از پشت كردن به مادر  نیست ». زبان مادری همزاد بشر است. در این زبان زلالی صدای
مادر، مهر مادری، آرزوها  و رویاها، عشق ها و تلخ كامی های روزگار در هم گره خورده
است.

ادامه مطلب

خطر بروز سونامی نمک در دریاچه ارومیه

خطر بروز سونامی نمک در دریاچه ارومیه

            

کارشناسان وضعیت دریاچه ارومیه را در سال 90 بحرانی ارزیابی کرده و احتمال خطر بروز سونامی نمک را پیش بینی می کنند و این درحالیست که دریاچه ارومیه همچنان گرفتار جلسات غیر تخصصی است.

وضعیت دریاچه ارومیه در حالی به سوی بحرانی تر شدن می رود که در خصوص ابعاد این بحران زیست محیطی توسط نخبگان، دانشگاهیان و علما هشدارهای زیادی داده شده است.

ادامه مطلب

تاریخچه هفت هزار ساله زبان ترکی در آذربایجان

تاریخچه هفت هزار ساله زبان ترکی در آزربایجان

 گاها افردای را میبینم که ادعا دارند آزربایجان ابتدا فارسی زبان( یا آذری زبان) بوده و بعد از حمله مغولها و دیگر حکام مثل سلجوقیان غزنویان و صفویان و... به مرور زبانشان تورکی شده

برای همین تصمیم گرفتم مطلابی را در اثبات کذب بودن این ادعاها بنویسم

زبان آذری که ابدا احمد کسروی بود 70 سال پیش پا به عرسه وجود گذاشت و در دروس اجباری مدارس گنجانده شد آغاز این تحریفات بود که به شدت هم از طرف رژیم منفور پهلوی حمایت میشد

ادامه مطلب

ادبیات فولکوریک در روستای کرووس (2)

ادبیات فولکوریک در روستای کرووس (2)

در این قسمت اشعاری را از سیمای کرفس انتخاب کردم که

حاوی نکات اخلاقی و انسانی میباشد:

 

گوندوز چیراغی نینر         گؤزل بویاغی نینر

چیراغ  کی  حقدن یانا         پیلته نی یاغی نینر

 

 

زحمت سیز ایش اولماز         بولود سیز یاغیش اولماز

داغا بیر دومان دوشه          اوندان قارالی قیش اولماز

 

ادامه مطلب

ادبیات فولکوریک در روستای کرووس

ادبیات فولکوریک در روستای کرووس

ادبیات فولکوریک که از میان تورک زبانان برخاسته است و اشعار محلی و عامیانه که باعث غنای این ادبیات شده است بسیار فراوان بوده ، به طوری که روستای کرووس هم یکی از مهد های اصلی آن بوده ، تعدادی از این اشعار را از پایان نامه ی  آقای  احمد صلاحی (سیمای کرفس) که در این زمینه تلاشی بسیار نمودند تا تعدای از این فولکولور زیبا را گردآوری کنند بیان میکنم:

ادامه مطلب

گوزلویوروم

نه آشك

 نه اؤلوم

 نه اؤمود

 نه حسرت

 نه غوربت

 نه سيلاح

 نه سؤينج

نه حوزون

 نه آتش

نه كورشون

 بنه هچ بير شئ سن سيزليك كادر آجي ورمييور.

هـویت و قومیت

هـویت و قومیت

تورک بودن هنر نیست بلکه تورک ماندن هنر است

آیا می دانید: تنها راه ماندگاری یک قوم و جامعه حفظ زبان مادری آن جامعه است؟

آیا می دانید: اگر یک جامعه ای از هویت خود گریزان بود بر سر آن قوم چه خواهد آمد؟

ادامه مطلب

اوغوزبایرامینیزمبارک

بهار گلدي نوروز گلدي

بهار گلدي گول گلدي

 اولكاميزي آلدي گل لر

 

توضیحی مختصر در باره آیین نوروز و تاریخچه ی آن

ادامه مطلب

رحمتلیک پروفسور دوکتور محمد تقی زهتابی (کیریشچی) دن بیر شعر

"سو"دئییبدیر منه اولده،انام اب کی،یوخ

                                                  "یوخو"اویرتدی اوشاقلیقدامنه،خواب کی،یوخ

ایلک دفعه کی،"چورک"وئردی منه نان دئمه دی

                                                    ازلیندن منه "دوزدانه"، نمکدان  دئمه دی

انام ،اختر دئمه یبدیرمنه،"اولدوز "دئییب او

                                                 سو دوناندا،دئمه ییب یخدی بالا،"بوز"دئییب او

"قار" دئییب ،برف دئمه ییب،دست دئمه ییب"ال"دئییب او

                                                منه هئچواخت بیا سویله مه ییب،"گل"دئییب او

یاخشی خاطیرلاییرام،یاز گونو اخشام چاغی لار

                                                 باغچانین گون باتانیندا کی،ایلیق گون یاییلار

گل:-دئیه ردی،-داراییم باشیوی ای نازلی بالام!

                                                گلمه سن گر،باجیوین استاجا زولفون دارارام

او دئمه زدی کی ،-بیا شانه زنم بر سر تو

                                                    گر نیایی بزنم شانه سر خواهر تو

بلی،داش یاغسادا گویدن،سن او سان من ده بویام

                                                   وار سنین باشقا انان،واردی منیم باشقا انام

اوزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم

                                                ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم

ایسته سن قارداش اولاق،بیر یاشایاق،بیرلیک ائدک

                                                وئریبن قول-قولا،بوندان سورا بیر یولدا گئدک

اولا،اوزگه کولک لرله گرک اخمایاسان 

                                               ثانیا،وارلیغیما،خالقیما خور باخمایاسان

یوخسا گر زور دئیه سن ملتیمی خوار ائده سن

                                         گون گلر،صفحه چونر،مجبور اولارسان گئده سن

تاريخچه فشرده رسميت زبان تركي در ايران .....مئهران باهارلی

تاريخچه فشرده رسميت زبان تركي در ايران .....مئهران باهارلی

 

 زبان رسمي و يا دولتي، زباني است كه از سوي يك دولت بدان موقعيت قانوني ويژه اي مانند كاربرد در امور اداري، مجلس قانونگذاري، سيستم قضائي يك كشور و .... اعطا شده باشد. اين تعريف هرچند مربوط به عصر حاضر است اما با دقت و صحت كافي مي تواند در باره زبانهاي دولتي در تاريخ نيز بكار برده شود.

ادامه مطلب